Sifa Talebi

�LKEM�ZDE KAN GRUPLARININ DA�ILIMI

KAN GRUPLARI:
Türkiye'deki insanlar�n kan grubu oranlar� ortalama �öyledir:

Kan Gruplar� %

A RH Pozitif: 29.5
0 RH Pozitif: 27.5
B RH Pozitif: 13.0
A RH Negatif: 8.4
AB RH Pozitif: 6.8
0 RH Negatif: 6.3
B RH Negatif: 6.1
AB RH Negatif: 2.4

Kap� kap� gezip kan aramaya son

Türkiye K�z�lay Derne�i Genel Ba�kan� Küçükali, K�z�lay’�n son dönemdeki faaliyetleri hakk�nda bilgi verdi. Bölgesel Kan Merkezleri Projesi’nde gelinen a�amay� anlatan Küçükali, Türkiye’nin kan ihtiyac�na kesin çözüm bulmay� amaçlad�klar�n� bildirdi. Bu proje kapsam�nda sa�l�kl� ki�ilerden al�nan kanlar�n i�lenece�ini, hastalara tam kan verilmesinden vazgeçilece�ini belirten Küçükali, kan� eritrosit, trombosit ve plazmagibi üç ürüne ay�racaklar�n�, bunun da kandan birkaç hastan�n yararlanmas�na olanak sa�layaca��n� kaydetti.

Küçükali, Türkiye’nin 81 ilinde kan merkezi ve bankalar� olu�turacaklar�n�, kurulacak bilgisayar a�� sayesinde tüm hastanelerin kan ihtiyac�n�n tespit edilerek 1 hafta önceden hastanelere teslim edilece�ini söyledi. Bu konuda Sa�l�k Bakanl�� ile bir protokol imzalayacaklar�n� kaydeden Küçükali, protokol üzerinde çal��malar�n sürdürüldü�ünü belirtti.

“Art�k, hastas�n�n kan ihtiyac�ndan hasta yak�n�n�n haberi bile olmayacak” diyen Küçükali, bu proje ile hasta yak�nlar�n�n kap� kap� dola�arak kan aramas�na son verilece�ini bildirdi. Küçükali, �unlar� kaydetti:
“Art�k hasta sahibi, kan nerede var, nas�l bulaca��m, bir donör bulup da hastaneye ‘kana-kan’ götüreyim diye bir u�ra� içine girmeyecek. Vatanda�, kendi sosyal güvencesi alt�nda, kanla ilgili birçaba harcamadan, bir ödeme yapmadan hastas�n� ameliyat ettirip kana ula�acak. Gelecek y�l Temmuz ay�n�n sonunda Türkiye’de bu sistemi kurmay� hedefliyoruz.”

“�LK 5’E G�RD�”
K�z�lay’�n di�er çal��malar� hakk�nda da bilgiler veren Küçüali, Küçükali, Türk K�z�lay�’n�n tarihi boyunca büyük felaketlerde halk�n yard�m�na ko�tu�unu, yaralar�n� sard��n� ancak Marmara depreminin büyük y�k�c� gücü kar��s�nda Türk K�z�lay�’n�n organizasyon yap�s�n�n da ayakta kalamad��n� söyledi.

Depremden sonra ortaya konan stratejik plan çerçevesinde “yenidenyap�lanma” hamlesi ba�lat�ld��n� anlatan Küçükali, K�z�lay’�n bugün afete müdahale kapasitesiyle dünyada ilk 5’e giren yard�m kurulu�u haline dönü�tü�ünü vurgulad�.

5 YILLIK STRATEJ�K PLAN
K�z�lay’�n bir ilki gerçekle�tirerek çal��malar�n� stratejik plan çerçevesine oturttu�unu, yap�lan de�erlendirmeler ��nda 2005-2009 stratejik plan�n�n haz�rland��n� ifade eden Küçükali, afet yönetim, kan, sa�l�k ve uluslararas� insani yard�m hizmetlerini geli�tirmeyi ana hedef olarak belirlediklerini belirtti.

Afetle mücadele konular�na öncelik verdiklerini, Bölge Afet Müdahale ve Lojistik Merkezleri Projesi’nin hayata geçirildi�ini anlatan Küçükali, Bölge Afet Müdahale ve Lojistik Merkezleri Projesi ile merkezi anlay��la yürütülen afet müdahale tarz�ndan vazgeçildi�ini, afet stoklar�n�n 8 bölge afet müdahale ve lojistik merkezine da��t�ld��n� söyledi. Küçükali, �u anda bu depolarda 250 bin ki�iyi bar�nd�racak malzemenin stokland��n� bildirdi.

K�z�lay’a yap�lan ba��lara da de�inen Küçükali, ba��ta bulunan vatanda�lar�n bu paralar�n nerelere harcand��n� bilmesinin en do�al hakk� oldu�unu söyledi. Küçükali, bundan sonra gelir ve giderlerin tamamen �effaf olaca��n� ve bunlar�n internet üzerinden duyurulaca��n�bildirdi.

NTVMSNBC.COM

KAN BAGISI NASIL YAPILIR ?

Kan merkezine gelen gönüllüler yani donörler, ilk olarak donör formunu doldurur. Bu form, ki�inin donör olup olamayaca��n� anlamaya yönelik baz� sorulardan olu�maktad�r. Formun ikinci sayfas�nda ise, ki�iye ait kimlik, adres ve ba�� bilgileri bulunmaktad�r. Donör olabilmek için gerekli ko�ullardan biri, Hemoglobin düzeyinin istenilen de�erlere sahip olmas�d�r. Toplumumuzda oldukça s�k rastlanan anemi hastal��, yani kans�zl�k, elbetteki kan ba�� için en s�k kar��la��lan engeldir. Erkeklerde 13,5 g/dL'nin, kad�nlarda ise,12,5 g/dL'nin üzerindeki hemoglobin de�erleri donör olunmas� için yeterlidir. Bu testler, kan merkezlerinde Bak�r Sülfat Solüsyonu kullan�larak yap�lmaktad�r.

Ki�inin hemoglobin düzeyi, kan ba�� için uygunsa, arteriyal tansiyon ölçümüne geçilir. Sistolik tansiyon 180 mmHg'n�n, diyastolik tansiyon ise 100 mmHg'n�n üzerinde olmad�� sürece, kan ba�� yap�labilir. Kan alma yata��na uzanan gönüllü donörler, kan al�m� için uygun bir damar belirlenir ve antiseptik bir solüsyonla, içten d��a do�ru dairesel olarak cilt temizli�i yap�l�r. Antiseptik solüsyonun etkinli�ini sa�layabilmesi için kurumas� beklenmelidir. Bu süre, kullan�lan s�v�ya ba�l�d�r, ancak genellikle 30-45 sn kadar beklemek yeterli olur. Ard�ndan sterilite �artlar�n� bozmamak kayd�yla, damara girilir.

��nenin damara sokulmas�yla birlikte kan torbas� dolmaya ba�lar. Torba içindeki antikoagülan s�v� ile kan�n iyice kar��mas� sa�lanmal�d�r. Bu i�lem manuel olarak yap�labilece�i gibi, otomatik kan alma cihazlar� (Sa� alttaki foto�raf) ile daha sa�l�kl� olarak gerçekle�tirilebilir.

Kan alma i�lemi yakla��k olarak 6-10 dakika kadar sürer. Bu süre komponent imalat� aç�s�ndan önemlidir. ��nenin damardan ç�kar�lmas�n�ndan sonra, cilt bölgesi tekrar dezenfekte edilir ve steril bir gazl� bezle kapat�l�r. Donörün birkaç dakika kompres yapmas� sa�lan�r. Kan torbas�n�n seti kapat�ld�ktan sonra i�neye do�ru olan k�s�m kesilir. Setin bu k�sm�ndan al�nan kan örne�i test çal��malar�nda kullan�l�r. ��ne k�sm� da kesilerek setten ay�r�l�r.

Gönüllü donör,ba��tan sonra ikram bölümüne al�n�r ve yiyecek-içecek ikram� yap�l�r.

Kaynak: www.kanbankasi.gen.tr

KIMLER KAN VEREBILIR

Donör: Kan ba�� yapan ki�i.
Ya�: 18 - 65 ya�lar� aras�nda olan her sa�l�kl� ki�i kan verebilir.
S�kl�k: Erkekler,en s�k 2 ayda bir; kad�nlar ise, en s�k 3 ayda bir olmak üzere ve y�lda toplam 4 üniteyi geçmemek ko�uluyla kan verebilirler.
Vücut A��rl��: 50 kg'�n üzerinde olan herkes kan ba�� yapabilir.
Miktar: Ba��lanan kan standart olarak 450 mL'dir. �nsan vücudunda toplam 5000-6000 mL kan oldu�u dü�ünülürse, bu miktar, toplam kan hacminin sadece % 7,5-9' u kadard�r.Kan ba��n� takiben, eksilen s�v� hacmi, damar d��ndaki s�v�n�n, damar içine geçmesiyle saatler içerisinde kar��lan�r. Hücrelerin yenilenmesi süreci ise, 2 ay kadard�r. Düzenli aral�klarla yap�lan kan ba��n�n sa�l�k aç�s�ndan herhangi bir sak�ncas� olmad�� gibi, aksine bir çok yarar� mevcuttur.
Anemi: Kans�zl�k, elbetteki kan ba�� için engeldir. Günlük ya�am�n ola�an say�labilecek ve ço�unlukla psikolojik kaynakl� olan halsizlik, bitkinlik gibi durumlar, anemi olarak alg�lanmamal�d�r. Anemi tan�s�, kan testleriyle yap�lmaktad�r. Kan ba�� için kriter hemoglobin de�eridir..
Saklama: Kan�n saklanma süresi, torba içindeki antikoagülan solüsyonun niteli�ine ba�l�d�r. Bugün kullan�lmakta olan torbalarda bu süre 35-42 gündür.Bu süre, kan�n tüketimi için fazlas�yla yeterli bir depolama süresidir.
Sterilite: Kan torbalar�, tek kullan�ml�k ve steril olarak imal edilmektedir. Bu sebeple, kan ba�� s�ras�nda donöre herhangi bir hastal�k bula�t�r�lmas� söz konusu de�ildir.
Yan Etki: Kan ba��n�n, kilo ald�rma, zay�flatma, halsiz b�rakma, ka��nt� ve ba��ml�l�k gibi yan etkileri yoktur.
�laç Kullan�m�: Alm�� oldu�unuz ilaçlar, kan�n�za geçmektedir. Bu ilaçlardan baz�lar� kan ba�� yapmaya engel te�kil eder.Kan ba��ndan önce, e�er sa�l��n�z aç�s�ndan mecbur de�ilseniz, ilaç almay�n�z. Almak durumundaysan�z, kan verip veremeyece�inizi kan merkezi doktorlar�m�za dan��abilirsiniz.
1. Aspirin kullan�m�: Kan ba��na engel de�ildir. Sadece, trombosit amaçl� kal al�m�nda veya tromboferezde dikkat edilmelidir.
2. Tegison (Sedef hastal��nda kullan�lan bir ilaç) kullananlar, ilac� kestikten 3 y�l sonra kan verebilir.
3. Accutan veya benzeri retinoik asit türevi ilaçlar� kullananlar, ilac� b�rakt�ktan 4 hafta sonra gönüllü donör olabilir.
4. Faktör konsantresi kullananlar, donör olamazlar.
Tansiyon: Sistolik kan bas�nc� 180 mmHg'y�, diastolik kan bas�nc� ise, 100 mmHg'y� a�mamal�d�r.

Kaynak: www.kanbankasi.gen.tr

NERELERDE KAN VEREBILIRIM ?

KAN MERKEZLER�M�Z

ADANA KAN MERKEZ�
Kurtulu� Mah. 16. Sokak. No : 11 ADANA
Tel : (322) 454 26 08 – Faks : 0 322 454 40 63

ANKARA KAN MERKEZ�
Mamak Cad. No : 10 Cebeci / ANKARA
Tel : (312) 362 97 00 – Faks : 0 312 562 03 46

ANTALYA KAN MERKEZ�
Anafartalar Cad. Balc� Apt. No : 62/ 1 ANTALYA
Tel : (242) 244 00 20 – Faks : 0 242 247 30 23

BURSA KAN MERKEZ�
Orhan M. �maret Sok. No : 9 / B Tayyare Kültür Merkezi Alt� BURSA
Tel : (224) 221 15 08 –Faks : 0 224 224 47 09

DEN�ZL� KAN MERKEZ�
Gelzeren Cad. Atnur Apt. No : 1 Ye�ilköy DEN�ZL�
Tel : (258) 265 49 76 – Faks : 0 258 265 47 51

D�YARBAKIR KAN MERKEZ�
Hastaneler Cad. K�z�lay �� Han� Kat : 4 No:3 Da� kap� D�YARBAKIR
Tel : (412) 228 40 71 – Faks : 0 412 228 40 71

DÜZCE KAN MERKEZ�
Eski �stanbul Cad. An�t park kar��s� DÜZCE
Tel : (380) 514 32 14 – Faks : 0 380 523 84 87

ED�RNE KAN MERKEZ�
Sar�capa�a Mah. K�z�lay Rant Tesisleri Kat:1 No : 48 ED�RNE
Tel : (284) 213 03 69 – Faks : 0 284 213 03 69

GAZ�ANTEP KAN MERKEZ�
Kemal Toker Cad. No : 18 K�rkayak GAZ�ANTEP
Tel : (342) 232 66 66 – Faks : 0 342 233 23 11

�STANBUL ÇAPA KAN MERKEZ�
Millet Cad. No : 122 Çapa �STANBUL
Tel : (212) 534 69 73 – Faks : 0 212 635 29 07

�ZM�R KAN MERKEZ�
K�z�lay Cad. No : 1/ 1 Alsancak �ZM�R
Tel : (232) 421 47 89 – Faks : 0 232 463 89 01

KAYSER� KAN MERKEZ�
Örnek Evler Mah. Ay Sokak. No : 6 Kocasinan KAYSER�
Tel : (352) 221 07 10 –Faks : 0 352 221 07 12

KONYA KAN MERKEZ�
Karakurt Mah. Ta�kapu Medrese Sok. No:36 Meram/KONYA
Tel : 0 332 351 13 54, 0 332 351 76 55 – Faks : 0 332 351 63 13

SAMSUN KAN MERKEZ�
19 May�s Mah. A�abali Cad. Adliye kar��s� No:1 SAMSUN
Tel : (362) 433 16 61 – Faks : 0 362 433 03 20

S�VAS KAN MERKEZ�
Kepenek Cad. Sular ba�� Sokak M. Alia�a Camisi yan� No:4 S�VAS
Tel : (346) 221 25 78-Faks : 0 346 221 99 25

TRABZON KAN MERKEZ�
Uzun Sok. K�z�lay �� Han� Kat : 4 TRABZON
Tel : (462) 321 32 41-Faks : 0 462 321 32 41

Z.KAM�L KAN MERKEZ�
Topta�� Cad. Üsküdar �STANBUL
Tel : (216) 310 03 85 – Faks : 0 216 310 43 33

ZONGULDAK KAN MERKEZ�
Üzülmez Cad. No : 28 ZONGULDAK
Tel : (372) 253 30 15 – Faks : 0 372 253 42 89

KAN �STASYONLARIMIZ

AYDIN KAN �STASYONU
Adres : Hasan Efendi Mah. K�z�lay Cad. No:12/1 Kat : 1
Tel : (256) 213 77 31

ÇANAKKALE KAN �STASYONU
Adres: Kemalpa�a Mah. K�z�lay Sok. No : 16
Tel -Faks : (286) 217 12 84

�SKENDERUN KAN �STASYONU
Adres : Çay Mah. 102. Sok. No: 16
Tel : (326) 613 63 28 – Faks : 0 326 613 63 27

�ZM�T KAN �STASYONU
Adres : K�z�lay �� Han�
Tel : (262) 321 22 34

BALIKES�R KAN MERKEZ�
Atatürk Mah. Band�rma Cad. No : 1 BALIKES�R
Tel : (266) 246 04 80 – Faks : 0 266 246 34 50

ESK��EH�R KAN �STASYONU
Arifiye Mah. Postane Sok. No : 16 ESK��EH�R
Tel : (222) 221 99 06 – Faks : 0 222 230 07 75

ÖDEM�� KAN �STASYONU
Adres : Ulus Meydan� No: 1/B
Tel : (232) 544 86 85

ISPARTA KAN MERKEZ�
H�z�r Bey Mah. Halis Sokak No: 1 Do�umevi yan� ISPARTA
Tel : (246) 223 33 35 – Faks : 0 246 223 33 35

U�AK KAN �STASYONU
Adres : Milli Egemenlik Cad. No : 6
Tel – Faks : (276) 224 03 86

ERZURUM KAN �STASYONU
Atalar Cad. Maliye Sok. K�z�lay �� Han� Kat : 5 ERZURUM
Tel : (442) 235 36 37 – Faks : 0 442 235 36 37

KARABÜK KAN �STASYONU
Adres :Atatürk Bulvar� Karabük K�z�lay Binas�
Tel: (370) 412 47 74

MAN�SA KAN �STASYONU
Adres : Avni Gemicio�lu Cad. No: 83/B
Tel: (236) 231 77 86

Kaynak: www.kizilay.org.tr

KIMLER KAN VEREMEZ ?

1. Hepatit B (Hiçbir zaman kan veremezler)
2. Hepatit C (Hiçbir zaman kan veremezler)
3. AIDS (Hiçbir zaman kan veremezler)
4. S�tma (Tedavinin sa�lanmas�ndan 3 y�l sonradan itibaren kan verebilirler)
5. Frengi geçiren hastalar, iyile�meden 1 y�l sonra kan verebilirler.
6. Creutzfeldt-Jacob hastal�� olanlar, hiçbir zaman kan veremez.
7. Chagas Hastal�� ( Al�nan kan sadece fraksinasyon amaçl� kullan�labilir)
8. Tüberküloz (Tedavinin sa�lanmas�ndan 5 y�l sonra kan verebilirler)
9. Diabet (�laç kullanmayan veya ilaç kulland�� halde, kan �ekeri regüle edilmi� olanlar kan verebilir)
10. Anemi (Anemi te�hisi konmu� ki�iler kan ba��ç�s� olamazlar)
11. Gebeler kan veremez. Do�um veya gebeli�in sonlan(d�r�l)mas�ndan 6 hafta sonra kan verebilirler.
12. Koroner kalp hastal��, angina pektoris, ciddi kardiyak aritmi, serebrovasküler hastal�klar, arteriyal tromboz veya rekküren venöz trombozu olan ki�iler kan veremezler.
13. Allerji ( Ast�m hastalar� kan veremez. Polen allerjisi olanlar ise, sadece allerjileri olduklar� dönemde kan veremezler.)
14. Otoimmün hastal�� olanlar kan veremezler.
15. Kanama diatezi (Kanama e�ilimi) olanlar ömür boyu kan veremezler.
16. Bron�it (Kronik bron�it hastalar� kan veremez)
17. Kronik nefrit ve pyelonefritli hastalar kan veremez. Akut glomerulonefrit geçirmi� olanlar ise, iyile�meden 5 y�l sonra ba�� yapabilir.
18. Malign (Habis) hastal�� olanlar, gönüllü donör olarak kabul edilmezler.
19. Brusella alm�� olanlar, tam iyile�meyi takiben iki sene sonra kan ba�� gönüllüsü olabilirler.
20. Epilepsi hastalar�, kan veremezler.
21. Osteomyelit geçirmi� hastalar, tam düzelmeden 5 y�l sonra kan verebilirler.
22. Cerrahi: Büyük ameliyatlardan sonra 6 ay boyunca kan ba�� al�nmaz.Mide rezeksiyonu geçirenler ise, hiçbir zaman donör olamazlar.
23. Transfüzyon: Kan veya kan ürünü alan donörler, 1 y�l boyunca kan veremezler.
24. Attenüe virus a��s� yap�lm�� olanlar 3 hafta kan veremez.( Su çiçe�i, sar� humma, k�zam�k, k�zam�kç�k, oral polio, kabakulak)
25. Ölü bakteri a��s� olanlar, 5 gün donör olamazlar.( Kolera, tifo, antrax)
26. �naktif virus a��s� ve toxoid alanlar ise 3 gün kan veremezler ( Polio-injeksiyon , influenza, rabies, difteri, tetanoz)

Kaynak: www.kanbankasi.gen.tr

KAN KANUNU VE ILGILI YONETMENLIKLER

Kanun Numaras�: 2857
Kabul Tarihi: 23/6/1983
R.Gazete: 25/6/1983
Say�: 18088

Amaç:
Madde 1 - Bu Kanunun amac�, kan ve kan ürünlerine ili�kin esaslar� düzenlemektir.

Kapsam:
Madde 2 - Bu Kanun, kan ve kan ürünleri hizmetlerini yürüten kamu kurum ve kurulu�lar� ile bu alanda faaliyette bulunan gerçek ki�ileri ve özel hukuk tüzel ki�ilerini kapsar.

Genel esaslar:
Madde 3 - Kan ve kan ürünlerine ili�kin genel esaslar �unlard�r.
a) Kan temininde ba�� yolu esas olmakla birlikte gerekti�inde ücretle de al�nabilir.
b) Kan al�nmas�nda, kan ve kan ürünlerinin verilmesinde verici ve al�c�n�n sa�l��n�n tehlikeye dü�ürülmemesi ve korunmas� esast�r.
c) Kan al�nmas�, kan ve kan ürünlerinin verilmesi hekim denetiminde ve gözetiminde yap�l�r.
d) Kan ve kan ürünleri ile test serumlar�n�n sa�lanmas�, üretimi, depolanmas�, da��t�m� ve kullan�l mas�n�n ve bu alanda kullan�lacak araç ve gerecin temininin Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��n�n gözetim ve denetiminde yap�lmas� ve kan temininde gerekli her türlü özendirici tertip ve tedbirlerin al�nmas� esast�r.
e) Kan ve kan ürünleriyle ilgili faaliyette bulunan kurum ve kurulu�lar�n bu i�le görevli birimleri, Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��nca haz�rlanan plana göre kurulur ve ayn� Bakanl�kça belirlenen esaslara uygun olarak çal��rlar.
f) T�p fakülteleri ve e�itim hastanelerinde kan merkezi, Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��n�n tespit edece�i di�er hastanelerde kan merkezi veya kan istasyonu aç�lmas� zorunludur.
g) Gerçek ki�ilerle özel hukuk tüzelki�ileri Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��ndan izin almak ve ayn� Bakanl�kça belirlenen esaslara uymak kayd�yla sadece test serumu, plazma ve plazma ürünleri üretim faaliyetinde bulunabilirler.
h) Kan ve kan ürünleri ile ilgili yürütmekte oldu�u hizmetleri geli�tirmek amac�yla Türkiye K�z�lay Derne�ine imkanlar ölçüsünde Devletçe mali ve personel deste�i sa�lan�r.

Görev ve yetki:
Madde 4 - Üçüncü maddede belirtilen esaslar do�rultusunda, Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��n�n bu Kanuna göre görev ve yetkileri �unlard�r.
a) Kan ve kan ürünleri ile ilgili kurulu�lar�n ülke çap�nda planlama ve organizasyonunu yapmak, bu kurulu�lar� açmak veya açt�rmak veya aç�lmas�na izin vermek,
b) Kan ve kan ürünlerine ili�kin kan merkezi veya istasyonlar�n�n her çe�it laboratuar veya üretim yerlerinin niteliklerini, hizmet alan ve ili�kilerini, ücret tarifelerini, personel, araç - gereç ve hizmet standartlar�n� ve çal��ma esaslar�n� belirlemek,
c) Kan ve kan ürünleri alan�nda faaliyette bulunan gerçek ve tüzelki�ileri denetlemek ve kontrol alt�nda tutmak,
d) Kanla ilgili gönüllü faaliyetleri te�vik etmek ve verici bulunmas� için e�itim dahil gerekli organizasyonu sa�lamak, bu amaçla çal��an kurulu�larla i�birli�i yapmak gerekli görülen hallerde personel, araç ve gereç ile her türlü yard�m temin etmek,
e) Ola�anüstü haller ile s�k�yönetim, seferberlik ve sava� halinde lüzumlu olacak kan ve kan ürünleri ve bunlar için gerekli malzemenin ülke çap�nda stoklanmas�n� organize etmek, bunun için depolama tesislerini kurmak veya ilgili kurulu�lar taraf�ndan kurulmas�n� sa�lamak,
f) Kan ve kan ürünlerinin israf�n� önleyici tedbirleri almak ve ald�rmak.

Kan ve Kan Ürünleri Dan��ma Kurulu:
Madde 5 - Kan program�n� tespit etmek, sa�l�k planlamas�na uygun olarak kan ve kan ürünleri çal��ma ve uygulamalar�n�n geli�tirilmesini sa�lamak ve bu konuda kar��la��lan sorunlar�n çözüm yollar�n� belirlemek amac�yla isti�ari mahiyette görü�lerini bildirmek üzere Kan ve Kan Ürünleri Dan��ma Kurulu kurulmu�tur.

Bu Kurul, Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl�� Müste�ar�n�n ba�kanl��nda, Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü ve Milli Savunma Bakanl��, Sosyal Sigortalar Kurumu, Gülhane Askeri T�p Akademisi, Ankara'daki t�p fakültelerinin birer temsilcisi, Türkiye K�z�lay Derne�i ile Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��nca kan ve kan ürünleri alan�nda seçilen uzman üçer temsilciden olu�ur.
Kurul y�lda en az iki defa Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��n�n ça�r�s� ile toplan�r. Ola�anüstü hallerde Kurul her zaman toplant�ya ça�r�labilir.
Kurulun çal��ma esas ve usulleri bir yönetmelikle tespit edilir.

Yatakl� tedavi kurumlar�n�n kan ve kan ürünlerine il�kin yükümlülükleri :

Madde 6 - Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��nca belirlenen yatakl� tedavi kurumlar� ayn� Bakanl�kça tespit edilen seviyelerde kan ve kan ürünleri stok etmekle yükümlüdürler. Hastalar�n kan ve kan ürünleri ihtiyac� bu stoktan kar��lan�r.

Denetleme esaslar�:
Madde 7 - Kan ve kan ürünleri ile ilgili faaliyette bulunan kurum ve kurulu�lar y�lda en az iki defa Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��nca denetlenir. Bu denetlemelerde tespit edilen aksakl�klar, ilgili kurum ve kurulu�larca derhal giderilir. �kinci defa yap�lan denetlemelerde ayn� aksakl�klar�n devam etti�inin tespiti halinde,sorumlular hakk�nda idari ve cezai kovu�turma i�lemleri yap�l�r.

Yönetmelik:
Madde 8 - Kan ve kan ürünleri ile ilgili kurulu�lar�n, tan�mlar�,aç�lmalar�, çal��malar�, idari ve teknik denetimleri ile bu Kanunun uygulama esas ve usulleri, Kanunun yay�m� tarihinden itibaren alt� ay içinde ç�kar�lacak ve Resmi Gazetede yay�mlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.

Özel kan merkezlerinin tasfiyesi:
Geçici Madde 1 - (2857 Say�l� Kanunun kendi numaras�z geçici maddesi olup teselsül için numaraland�r�lm��t�r.)

Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��, Milli Savunma Bakanl��, Sosyal Sigortalar Kurumu, t�p fakülteleri, Türkiye K�z�lay Derne�i ile sa�l�kla ilgili kamu kurum ve kurulu�lar� d��nda kalan gerçek ki�ilerle özel hukuk tüzelki�ilerce aç�lm�� bulunan kan merkezleri bu Kanunun yürürlü�e girmesinden itibaren alt� ay içinde sahipleri taraf�ndan tasfiye edilirler. Bunlar tasfiye edilinceye kadar,faaliyetlerine devam ederler.

Kanunun yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde ba�vurulmas� halinde bu merkezlerin i�ler haldeki araç ve gereçleri Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��nca sat�n al�nabilir.

Yürürlük:
Madde 9 - Bu kanun yay�m� tarihinde yürürlü�e girer.

Yürütme:
Madde 10 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Kan ve Kan Ürünleri Yönetmeli�i

Resmi Gazete Tarih: 25.11.1983,
No: 18232

B�R�NC� BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan�mlar

Amaç
Madde 1 - Bu Yönetmeli�in amac� kan ve kan ürünleri ile ilgili faaliyette bulunan kan merkezleri, kan istasyonlar�, kan ürünleri üretim laboratuarlar�n�n aç�lmas�, çal��ma ve denetimi ile bunlar�n ba�l� oldu�u kamu kurum ve kurulu�lar�n�n, gerçek ve özel hukuk tüzel ki�ilerinin uymakla zorunlu oldu�u esaslar, kan teminini kan�n da��t�m�n� ve kan�n israf�n� önleyici e�itim hizmetleri ve faaliyetlerini düzenlemektir.

Kapsam
Madde 2 - Bu Yönetmelik kan ve kan ürünleri ile ilgili faaliyette bulunan kamu kurum ve kurulu�lar�n� gerçek ve özel hukuk tüzel ki�ilerini kapsar.

Hukuki Dayanak
Madde 3 - Bu Yönetmelik 2857 say�l� Kan ve Kan Ürünleri Kanununun 8 inci maddesi uyar�nca haz�rlanm��t�r.

Tan�mlar
Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
" Bakanl�k", Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl��n�,
" Kurul", 2857 say�l� Kan ve Kan Ürünleri Kanununun 5 inci maddesinde belirtilen temsilcilerden olu�an Dan��ma Kurulunu,
" Tam �nsan Kan�", uygun bir antikoagülan madde ile kar��t�r�lm�� insan kan�,
" Çok Taze Kan", al�n��ndan itibaren 24 saat geçmemi� kan�,
" Taze Kan", al�n��ndan itibaren 7 günden az zaman geçmi� kan�,
" Normal Kan", al�n��ndan itibaren etiketindeki son kullanma tarihi geçmemi� kan� ifade eder.

�K�NC� BÖLÜM

Kan ve Kan Ürünleri Dan��ma Kurulu
Madde 5 - Ülke düzeyinde kan program�n� tesbit etmek, sa�l�k planlamas�na uygun olarak kan ve kan ürünleri çal��ma ve uygulamalar�n�n geli�tirilmesini sa�lamak ve bu konuda kar��la��lan sorunlar�n çözüm yollar�n� belirlemek amac�yla isti�ari mahiyette görü�lerini belirtmek üzere Kan ve Kan Ürünleri Dan��ma Kurulu, kurulmu�tur.

Kurulu�u
Madde 6 - Kan ve Kan Ürünleri Dan��ma Kurulu Bakanl�k Müste�ar�n�n ba�kanl��nda, Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü ve Milli Savunma Bakanl��, Sosyal Sigortalar Kurumu, Gülhane Askeri T�p Akademisi, Ankara'daki t�p fakültelerinin birer temsilcisi ile Türkiye K�z�lay Derne�i ve Bakanl�kça kan ve kan ürünleri alan�nda seçilen uzman üçer temsilciden olu�ur.

Bakanl�k Müste�ar� ve Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü kurulun tabii üyesi olup, di�er üyelerin üyelik süresi üç y�ld�r. Süresi dolan üye tekrar üyeli�e seçilebilir.

Bakanl�kça geçerli mazereti olmaks�z�n üyelik süresi içerisinde iki defa toplant�lara kat�lmayan veya toplant� süresince devams�zl�� görülen üye üyelik niteli�ini kaybeder. Bakanl�k durumu bir ay içerisinde üyenin ba�l� oldu�u kurulu�a bildirir ve bir ay içerisinde ba�ka bir üye tespit edilmesini ister.

Kurulun Çal��ma Esas ve Usulleri
Madde 7 - Kurul y�lda en az iki defa Nisan ve Ekim aylar�nda salt ço�unlukla toplan�r ve kararlar üçte iki ço�unlukla al�n�r. Bakanl�k gerekti�inde Kurulu toplant�ya ça��rabilir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Bakanl�k Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlü�ünce yürütülür.

Toplant� ça�r�lar�, toplant� tarihinden en az on be� gün önce üyelere gündemle birlikte yaz�l� olarak bildirilir. Toplant�ya kat�lanlar�n üçte iki ço�unlu�unun iste�i üzerine kurul, görevleri ile ilgili gündem d�� konu hakk�nda görü�me yapabilir.
Kurulda al�nan kararlar karar defterine yaz�l�r ve üyelere imzalatt�r�l�r.

Toplant� süresi, gündemde yer alan konular göz önüne al�nmak suretiyle Bakanl�kça tespit olunur. Üyelerin toplant� süresince toplant�ya i�tiraki zorunludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kan Merkezleri ve Kan �stasyonlar�

Kan Merkezleri
Madde 8 - Kan Merkezleri t�bbi tedavi ve ara�t�rmalarda kullan�lmak üzere kan�n al�nd��, laboratuar testlerinin uyguland��, muhafaza ve da��t�m�n�n yap�ld��, kan ürünlerinin üretildi�i kurulu�lard�r.

Kan �stasyonlar�
Madde 9 - Kan �stasyonlar� ihtiyac�n� esas itibariyle belli kan merkezlerinden sa�layan, gerekti�inde t�bbi tedavide kullan�lmak üzere kan alma - da��t�m i�lemi yapabilen ihtiyac� d��ndaki kan� da en yak�n kan merkezine gönderen daha küçük kurulu�lard�r.

Açma Zorunlulu�u
Madde 10 - T�p Fakülteleri ile kamu kurum ve kurulu�lar�n�n e�itim hastaneleri, Türkiye K�z�lay Derne�i ile Bakanl�kça tespit edilen yatakl� tedavi kurumlar�nda kan merkezleri; yine Bakanl�kça tespit edilen di�er yatakl� tedavi kurumlar�nda kan istasyonlar� aç�lmas� zorunludur.

Kan Merkezlerinin Tipleri
Madde 11 - Kan Merkezleri A ve B tipi olmak üzere iki çe�ittir.
A tipi Kan Merkezi; Geni� ölçüde kan al�m� ve da��t�m� yan�l�ra rutin kan muayeneleri ile birlikte daha teferruatl� laboratuar test ve ara�t�rmalar�na da yer veren kan merkezidir. Bu merkezlerde çe�itli test serumlar� haz�rlanabilir ve kan ürünleri üretimi de yap�labilir.

B tipi Kan Merkezi; Yeterli ölçüde kan üretimi yan�nda rutin laboratuar testleri ve bu arada Coombs, antijen titrasyonu gibi deneylere de yer veren, ABO ve gerekli test serumlar�n� da bizzat haz�rlayabilecek nitelikte olan kan merkezleridir.

Kan Merkezi açma zorunlulu�u olan kurum ve kurulu�lar�n hangi tip kan merkezi açaca�� Bakanl�kça belirlenir.

Kan Merkezlerinde Bulunmas� Gerekli Personel
Madde 12 - Kan Merkezlerinde a�a��da say�lan personelin bulunmas� zorunludur.
1 - A tipi kan merkezlerinde
Müdür: Kan Transfüzyonu alan�nda en az bir y�l tecrübesi bulunan hekim veya uzman hekim,
Laboratuar uzman�: Kan transfüzyonu serolojisinde en az bir y�l tecrübesi bulunan uzman hekim,
Gezici Ekip Hekim: Kan Transfüzyonu konusunda e�itilmi� yeterli say�da hekim veya uzman hekim,
Di�er Personel: Hekim nezaretinde merkezde veya gezici ekipte kan al�nmas�nda görevlendirilecek yeterli say�da yard�mc� sa�l�k personeli ve Sa�l�k personeli,
2 - B tipi Kan Merkezlerinde
Personel kadro ve nitelikleri A tipi kan merkezlerindeki gibidir.
Gezici ekip hekimli�inin müdür taraf�ndan yap�lmas� halinde ekip hekimi bulundurulmas� zorunlu de�ildir.

Kan Merkezlerinde Bulunmas� Gerekli Bölümler
Madde 13 - Kan Merkezlerinde a�a��da say�lan bölümler bulunur.

1 - A tipi kan merkezlerinde
a) Kabul k�sm�: Yeterli geni�likte ve rahat �ekilde dö�enmi� bir kabul yeri,
b) Muayene k�sm�: Kan vericilerin yat�r�larak muayene edilebilecekleri özel bir muayene odas�,
c) Kan alma salonu: Kan Merkezlerinin faaliyet durumuna göre kan al�nabilmesini sa�layacak yeterli somyas� bulunan ve ortam �s�s�n� uygun tutabilen nitelikte bir salon,
d) Canland�rma odas�: Kan al�m� s�ras�nda meydana gelebilecek reaksiyonlar�n önlenmesinde kullan�lacak ilaç, araç ve gereçlerin bulundu�u odad�r,
e) Kan grup ve tiplerini tayin laboratuar�,
f) Bakteriyoloji laboratuar�,
g) Ara�t�rma laboratuar�,
h) Y�kama ve sterilizasyon k�sm�,
�) Kobayl�k,
i) So�uk oda (+4° -20° c)
j) Malzeme deposu,
k) Büro k�s�mlar�,
l) Ar�iv ve kütüphane,
m) Gerekti�inde çal��t�r�lmak üzere fraksinasyon laboratuar� ve ilgili k�s�mlar.

2 - B tipi kan merkezlerinde;
Kobayl�k, ara�t�rma laboratuar� ve franksinasyon laboratuarlar� k�s�mlar� hariç A tipi kan merkezlerindeki di�er k�s�mlar.

Kan Merkezlerinde bulundurulmas� zorunlu araç ve gereçler:
Madde 14 - Kan Merkezlerinde a�a��da say�lan araç ve gereçler bulunur.

1 - A Tipi Kan Merkezlerinde

So�uk oda gereç ve donat�m�,
Test serumlar�, kan muhafazas� ve kan vericilerine ikram malzemesi için gerekli say�da buzdolab�,
Bir adet Dipfriz,
Yeterli say�da ayarl� bakteriyolojik etüv,
Yeterli say�da ayarl� su banyolar�, Benmari,
Yeterli say�da mikroskop,
Maksada yeterli otoklav,
Yeterli derecede kapasiteye sahip dam�t�k su cihazlar�,
PH metre,
Fotoelektrik Kolorimetre,
Hassas terazi,
Yeteri kadar adi terazi ve baskül,
Elektroforez cihaz�,
600 cc. lik kan �i�eleri için santrifüj
Laboratuar testleri için yeteri kadar santrifüj
Spektrofotometre,
Kan Nakil sand�klar� ve kutular�,
Ambulans ve di�er nakil araçlar�,
Ara�t�rma laboratuar� için gerekli di�er araç ve gereçler,

2 - B tipi kan merkezinde;
PH metre, Fotoelektrik Kolorimetre, Elektroforez cihaz�, 600 cc. lik kan �i�eleri için santrifüj cihaz�, ara�t�rma laboratuar� teçhizat� hariç, A tipi kan merkezinde bulunmas� gerekli di�er araç ve gereçler.

Kan merkezlerinde bulunulmas� zorunlu di�er donat�m
Madde 15 - Daimi akarsu, elektrik, telefon ile mümkün oldu�u takdirde cereyan kesilmelerine kar�� jeneratör mümkün oldu�u takdirde merkezi yay�n sistemi ve televizyon v.b.

Kan ürünleri üretimi yap�lan A tipi kan merkezlerinde ayr�ca bu amaçla gerekli bölüm, araç, gereç ve personel bulunur.

Kan merkezlerinin çal��ma usul ve esaslar�
Madde 16 - Kan Merkezlerinde görev 24 saat aral�ks�z olarak devam eder. Kan merkezi idaresi mevzuat dahilinde görevin aral�ks�z devam�ndan sorunludur.

Kan al�nmas� hekim gözetimi alt�nda yap�l�r. Gezici ekip faaliyetlerinin de hekim nezaretinde yap�lmas� gereklidir. Aksi halde do�acak her türlü t�bbi hatadan kan merkezi müdürü sorumludur.

Teknik çal��malardan müdür, laboratuar uzman� ve görevi yapan teknisyenler sorumludur.
Kan transfüzyonu yapmak kan merkezlerinin esas görevlerine dahil de�ildir. Kan transfüzyonlar�n�n da di�er solüsyonlar için oldu�u gibi kliniklerce yap�lmas� icap eder.

Stoklama Zorunlulu�u
Madde 17 - E�itim hastanelerine ba�l� olanlar ile Bakanl�kça tespit edilen Kan Merkezleri Bakanl�kça belirlenen miktarda, plazma ve kan ürünlerini stoklamakla yükümlüdürler.

Kan �stasyonunda Bulunmas� gerekli Personel, Araç ve Gereç
Madde 18 - Bu �stasyonlar A ve B tipi Kan Merkezlerine koordineli olarak transfüzyon ve seroloji alan�nda e�itim görmü� bir laboratuvar teknisyeni ve sorumlu bir hekimin nezareti alt�nda kan da��t�m i�lerini yaparlar.
Gerekti�inde rutin laboratuar testleri ve Cross-Match yap�l�p, ayr�ca acil hallerde vericiden sorumlu hekimin nezareti alt�nda kan da al�nabilir.
Kan �stasyonlar�nda kan grubu ve Rh tiplendirmesi ile Cross-Match testlerini yapabilecek araç ve gereç bulunmal�d�r.

Tutulmas� gerekli Kay�t, Fi� ve Etiketler
Madde 19 - Kan Merkezlerinde a�a��da say�lan kay�t ve fi� i�lemlerinin yap�lmas� zorunludur.
a) Örnekleri Bakanl�kça verilen Kan verici fi�i.
b) Kan alma defterleri: Kan al�nan ki�i hakk�nda gerekli bilgiyi kan alma tarihini, al�nan kan miktar�n�, protokol numaras�n�, kimin taraf�ndan al�nd��n� gösteren kay�tlar� ihtiva eder.
c) Kan grubu defteri: Kan vericilerin tafsilatl� kan gruplar�n� gösterir.
d) Örnekleri Bakanl�kça verilen kan istek ve sarf fi�leri ve dosyas�, günlük, ayl�k ve y�ll�k istatistik cetvelleri, elde mevcut kan ve ürünlerini gösterir cetvel.
e) Kan �i�esi ve plastik kan torbas� etiketleri.
f) Kan vericilerine mahsus kan grubu kartlar�: Kan vericinin kimli�ini, adresini, kan grubu kart� veren merkezin ad�n� ihtiva eder.

Kan Alma ve Verme
Madde 20 - Kan alma ve verme i�lemlerinin hekim gözetiminde yap�lmas� zorunludur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kan Verilmesinde ve Kan Vericilerde Aran�lacak Sa�l�k �artlar�

Madde 21 - Vericilerde aran�lmas� gerekli sa�l�k �artlar� ile kan verilmesinde dikkat edilecek hususlar �unlard�r.

Kan verici 18 ila 65 ya��nda, en az 50 kilo a��rl��nda kan bas�nc� diastolik minimum 70 mm. Hg. maksimum 100 mm. Hg, Sistolik minimum 100 mm. Hg, maksimum 200 mm. Hg, olmal�d�r, nabz� 50 - 120 aras�nda, beden �s�s�, kan hemoglobin miktar� en az kad�nlarda 12,5 gr., Erkeklerde 13,5 gr. olmal�d�r.
hepatit, kronik ast�m, deri hastal��, alerji, s�tma ve diyabeti olanlar ile tüberküloz ve sar�l�k geçirenlerden ve ilaç alma ve uyu�turucu madde al��kanl�� bulunanlardan kan al�nmamal�d�r.

Bir hafta iyilik süresi geçmeyen solunum enfeksiyonu hastalar�ndan, son alt� ay içinde plazma ve kan transfüzyonu yap�lanlardan kan al�nmamal�d�r.
Kan ya�l� g�dalar�n yenmesinden en az dört saat, di� çektirenlerden üç gün, a�� yapt�ranlardan iki hafta, kuduz a��s� yapt�ranlardan 1 sene, sifilis geçirenlerden serolojik testler (-) ç�kt�ktan sonra al�nabilir,

Kan verme aral�klar� 2 aydan k�sa olmamal� ve 12 ayl�k süre içinde en fazla 2 litreyi (4 ünit) geçmemeli, kad�nlarda bu aral�k daha uzun olmal�d�r.

Kan al�nd�ktan sonra Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Madde 22 - Kol kontrol edilmeli, kanama durunca ufak bir bant yap��t�r�lmal�d�r. Kan vericinin kendisini iyi hissedinceye kadar yatmas� sa�lanmal�d�r.

Sürekli bedensel çal��ma yapanlar�n (Örne�in vinç operatörleri, tren makinistleri, taksi �oförleri, telefon hat teknisyenleri, pilotlar v.s.) organizman�n adaptasyonu için bir süreye ihtiyaç oldu�undan kan al�nd�ktan sonra 12-72 saat geçmeden i�e ba�lat�lmamalar� gerekir.

Kan verici aya�a kalk�nca görevli kendisini hemen terk etmemelidir.
Kan vericiye uymas� gereken baz� basit bilgiler verilmelidir.

Al�nan Kanlarda Yap�lmas� Gereken Testler
Madde 23 - Al�nan Kanlarda yap�lacak testler; Kan grup tayini, H tayini, uygunluk veya çapraz kar��la�t�rma (Cross-Match), VDRL testleri, Hepatit B yüzey antijeni testleri, (ters ak�mda immüno- elektroforez, reverse pasif hemaglütinasyon testi), s�tma paraziti aranmal�d�r.

BE��NC� BÖLÜM
Tam Kan�n Ta��nmas� Gerekli Nitelikler

Kan�n Özellikleri
Madde 24 - Plazmas� ayr�ld��nda çöken alyuvarlar koyu k�rm�z� ve üstte bulunan plazma sar� bir tabaka halinde olmal�, içerisinde hemoliz bulunmamal�, plazma ve eritrosit tabakalar� aras�ndaki çizgi belirgin ve kesiksiz olmal�d�r. Alyuvar tabakas� üzerinde kal�nl�� 1 mm. yi geçmeyen grimsi renkte lökositlerden olu�an bir tabaka bulunmal�d�r. Plazma berrak veya ya�lar�n mevcudiyetinden dolay� hafif bulan�k olabilir. Fazla ya�l� ve bulan�k olmamal�d�r.

Kan Gruplar�n�n Tayini
Madde 25 - Kan�n ABO gruplar�n�n tayini hem hücre kontrol, hem de serum kontrol usulleriyle (eritrosit, antijen, izoaglutinin tayini) yap�lmal�, gerekti�inde alt grup ve nadir kan gruplar� da tayin edilmelidir. Rh faktör tayini kan vericiden al�nan tüpteki alyuvarlardan faydalan�larak mümkünse iki ayr� cins veya seriden anti-serum kullan�lmak suretiyle yap�lmal�d�r. Anti-D yani Rh ile negatif sonuç veren kanlar bir defa da DU testine tabi tutulmal�d�r.

Kan�n Al�nmas�
Madde 26 - Tam kan aseptiktir. Kapal� sistemle ve her türlü steril �artlara azami riayet edilerek al�n�r. Hasta için kullan�lacak kan �i�esinden veya plastik kan torbas�ndan herhangi bir amaçla kan al�nmaz. Kan al�nmas� s�ras�nda �i�e ve pilot tüplerin do�ru etiketlenmesine büyük dikkat sarf edilmelidir.

Kan�n Muhafazas�
Madde 27 - Kan steril �i�eler ve plastik kan alma torbalar� içine al�n�r ve kullan�l�ncaya kadar 4 - 6° C da saklan�r. Gerekli muayeneler ve nakliye için bir saatten fazla d��ar�da b�rak�lamaz. Kan muhtelif defalar ç�kar�l�p tekrar yerine konulmamal�d�r. Uygun �artlar alt�nda kan normal olarak etiketin üzerindeki son kullanma tarihine kadar muhafaza edilebilir (normal kan) ve transfüzyonda
kullan�labilir.
Kan �i�esi içerisine d��ar�dan antiseptik, bakteriostatik veya herhangi bir madde ilave edilemez. Kan ihtiva eden �i�enin çalkalanmas�ndan sak�n�lmal�d�r.

Antikoagülan�n Niteli�i
Madde 28 - Kan, reaksiyonu asit olan ve içinde dekstroz bulunan sitrat solüsyonunda toplan�r. A�a��daki formül 27 nci maddede belirtilen �artlar alt�nda, alyuvarlar�n 21 gün muhafaza edilebilmesi için uygun bir formüldür.
Sitrik Asit : 0.48 gm.
Sodyum Sitrat : 1.32 gr.
Dekstroz (saf) : 1.47 gm.
Pirojensiz Dam�t�k Su : add. 100 cc.
Buna benzer (CPD gi.i) ba�ka formüller de kullan�labilir. Ancak kullan�lacak antikoagülan miktar� ve terkibinin 420 cc. kan�n p�ht�la�mas�n� önleyici ve 21 - 28 gün saklanmas�n� mümkün k�l�c� ve insan için tamamen zarars�z nitelikte olmas� gerekir.
�i�eye konulmu� bulunan antikoagülan�n �i�e içine al�nan kan oran� �i�e veya torba üzerinde yaz�l� miktarlar içinde olmal�d�r.

Kan Alma �i�esi ve Plastik Kan Alma Torbalar�n�n Nitelikleri
Madde 29 - Kan alma �i�eleri ve plastik kan torbalar� ile ilgili ayr�nt�l� nitelikler Bakanl�kça tespit edilir.

Kan Alma ve Verme Setlerinin Nitelikleri
Madde 30 - Kan alma ve verme setleri lastik veya plastikten olabilir. Pirojen ve toksit madde ihtiva etmeyip steril olmal� ve bir defa kullan�lmal�d�r. Setlerin di�er nitelikleri Bakanl�kça belirlenir.

Kan �i�elerinin ve Torbalar�n�n Etiketlenmesi
Madde 31 - Tam kan� ihtiva eden �i�e ve torbaya yap��t�r�lacak etikette a�a��daki bilgiler bulunacakt�r.
a) Kan alan kurumun ad�,
b) Kan�n seri numaras�,
c) Kan grubu (ABO),
d) Kan�n Rh grubu (Pozitif veya negatif olarak),
e) Antikoagülan solüsyonunun formülü ve miktar�,
f) 4 - 6° C de muhafaza edilece�i,
g) Kan�n al�nma tarihi,
h) Kan�n son kullanma tarihi,
�) Hastaya verilmeden önce mutlaka Cross-Match yap�lmas� gerekti�i,
i) Gözle görülür hemolizin mevcudiyeti halinde kullan�lmamas� gerekti�i,
Bu bilgiler etiketlere beyaz zemin üzerinde siyah harflerle Türkçe ve �ngilizce olarak yaz�l�r. Gerekti�inde ek bilgiler yaz�lmak üzere etikette ayr�ca bo� bir bölüm b�rak�l�r. Etiket örne�i Bakanl�kça belirlenir.

Kan�n Ta��nmas�
Madde 32 - Kan ihtiva eden �i�e veya torba, içerisinde buz bulunan veya �s�y� geçirmeyen plastik köpükten yap�lm�� veya izole edilmi� özel kaplar içinde ta��n�r. Bu kaplar, içerisindeki �s�y� 24 saat süre ile 4-10° C de muhafaza etmelidir. �i�e veya torba do�rudan buzla temas etmemeli veya buzlu�a konulmamal�d�r.

Kan�n temini
Madde 33 - Kan ve Kan Ürünlerinin sa�lanabilmesi ve uygun kan verici temini için Bakanl�kça haz�rlanan ulusal kan program�n�n ilgili kurulu�larca uygulanmas�, kan stoku ve kan ihtiyac�n�n sa�lan- mas� için Bakanl�kça belirlenen tedbirlerin tüm kamu kurum ve kurulu�lar� ile gerçek ve özel hukuk tüzel ki�ilerce yerine getirilmesi zorunludur.

Kan Merkezleri veya kan istasyonu açmakla zorunlu olan kurum ve kurulu�lar, bu yönetmelik hükümlerine uymak, kan ve kan ürünleri ile ilgili uygulamada ortaya ç�kan sorunlar�, istatistiki bilgileri Bakanl��a zaman�nda bildirmekle yükümlüdürler.

Kan Temininde Gerekli Tedbirler
Madde 34 - Bakanl�k ülkenin ihtiyac� olan kan� temin etmek için gerekli gördü�ü önlem ve tedbirleri al�r.

Kan �sraf�n�n Önlenmesi
Madde 35 - Kan temini ile kan sarf� aras�ndaki dengenin sa�lan�p sa�lanmad�� ve kan transfüzyonu amac� do�rultusunda istek ve kullan�m yap�l�p yap�lmad��, kan merkezleri ve istasyonlar� ile kliniklerde kan kullan�m�nda dikkatli olunmas� hususlar� Bakanl�kça denetlenir.
Kan vermeye ba�l� olarak birçok reaksiyonlar görüldü�ünden aç�k endikasyonlar olmad�kça kan verilmemelidir. E�er mutlak endikasyon varsa hastan�n tam kan veya kan komponetlerinden hangi- sine gereksinimi oldu�u ve ne miktar verilmesi gerekti�i kararla�t�r�lmal�d�r.

Bunun için;
Kan Merkezlerine yap�lacak isteklerde kullanma amaçlar� aç�klanmal� ve eksiksiz doldurulmal�d�r.
Plazma gerekenlere sadece plazma verilmelidir.
Kan merkezleri ve istasyonlar� kullan�m süreleri sona ermek üzere olan kanlar�n öncelikle ihtiyac� bulunan di�er merkez ve istasyonlara göndermeli, kan�n niteli�i bozulmadan kullan�m� sa�lanmal�d�r.

Kan Kullan�m�:
Madde 36 - Genellikle normal ki�ilerde, cerrahi giri�imlerde 500 cc kan kayb�na iyi tahammül edilir. Bunlardan ço�unlukla kan veya serum verilmesine gerek yoktur.
1000 cc civar�nda kan kayb� ekspander solüsyonlarla giderilebilir. Bundan fazlas�nda mutlaka kana ihtiyaç vard�r.

Kan genel olarak a�a��daki hallerde kullan�l�r.
Alyuvar süspansiyonu
Kanamada, Anemide, Co zehirlenmesinde,
�oku önleme veya tedavi amac� ile kan volümünü düzeltmek için;
P�ht�la�ma mekanizmas�n� düzeltmek amac� ile,
Trombosit ve di�er p�ht�la�t�r�c� kan elemanlar�n� temin etmek için;
Hipoporotrombinemide,
Hipoproteinemiyi düzeltmek amac� ile Karaci�er hastal�klar�, nefrit, kolit, ülseroz, mide kanseri ve benzeri durumlarda,
Enfeksiyon hastal�klar�nda organizman�n desteklenmesinde ve ameliyatlarda

E�itim
Madde 37 - Kan temini için halk�n e�itimi (sesli yay�nlar, görüntülü ve bas�l� yay�nlar, seminer, konferans gibi toplant�lar yap�l�r.) Kan israf�n� önleme, kan�n kullan�m� ile ilgili sa�l�k personeli e�itimi ise Bakanl�kça veya ilgili kamu kurum ve kurulu�lar�nca veya gönüllü kurulu�larca aç�lacak kurs,
seminer ve benzeri toplant�larla, hizmet içi e�itim �eklinde yap�l�r. Bakanl�kça tespit edilen di�er e�itim uygulamalar� ilgili kurulu�larca yerine getirilir.

Kan Merkezlerinin �dari ve Teknik Denetimleri:
Madde 38 - Kan ve Kan Ürünleri ile ilgili faaliyette bulunan kurum ve kurulu�lar y�lda en az iki defa Bakanl�kça denetlenir. Bu denetlemelerde tespit edilen aksakl�klar�n devam etmesi halinde, sorumlular hakk�nda idari ve cezai kovu�turma i�lemleri yap�l�r.

Ücretlerin tespiti
Madde 39 - Kan vericilere ödenecek ücret ile üretilen kanlar�n ve kan ürünlerinin sat�� fiyatlar� Bakanl�kça tespit edilir ve her y�l aral�k ay�nda gözden geçirilir.

ALTINCI BÖLÜM
Kan Ürünleri Üretim Faaliyetleri

Kan Ürünleri Üretim Laboratuarlar�
Madde 40 - Kan ürünleri üretim laboratuarlar�, sadece test serumu, plazma ve plazma ürünleri üretim faaliyetinde bulunmak üzere, gerçek ki�ilerle özel hukuk tüzel ki�ileri ve T.C. K�z�lay Derne�i taraf�ndan aç�labilir.

Kurulmas� ve ��letmeye Aç�lmas�
Madde 41 - Kan Ürünleri üretim laboratuarlar� kurulmas� ve i�letmeye aç�lmas� için Bakanl�ktan kurma ve i�letme izni al�nmas� �artt�r.

Ba�vurma ve Gerekli Belgeler
Madde 42 - �lgililerin bir dilekçe ile mahallin en büyük mülkiye amirli�ine ba�vurmalar� gereklidir.

Ba�vuru dilekçesine
a) Kan ürünleri üretim laboratuarlar�n�n kurulaca�� veya aç�laca�� yerin adresi, ismi, krokisi veya kurulacak laboratuar�n Bay�nd�rl�k Müdürlü�ünce onayl� krokisi,
b) Kurucu gerçek ki�i ise, nüfus cüzdan� veya onayl� örne�i, �irket ise, �irket sözle�mesinin noter tasdikli örne�i,
c) Müdür ve bakteriyolo�un diploma veya uzmanl�k belgesi ile tabip odas�ndan al�nacak odaya kay�tl� oldu�una dair belgeler eklenir.

Ba�vuru, mahallin en büyük sa�l�k amirli�ince veya te�kil ettirece�i bir heyetçe incelenerek Valili�inin görü�ü ile birlikte belgeler Bakanl��a gönderilir.
Bakanl�k dosya üzerinde ve gerekirse mahallinde inceleme yapt�ktan sonra uygun gördü�ü takdirde kurma izni verir.
Kurma izni, belgelerin Bakanl��a gönderildi�i tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde verilir. Uygun görülmemesi halinde durum ayn� süre içerisinde ilgililere bildirilir.

�stisna
Madde 43 - T.C. K�z�lay Derne�ince aç�lan bu laboratuarlardan kan ürünleri üretim faaliyetlerinin yan� s�ra Kan Merkezlerinin kanla ilgili çal��malar� da yap�labilir.

Sorumluluk
Madde 44 - Kan ürünleri üretim laboratuar�ndan laboratuar sahibi sorumludur.

Nakil
Madde 45 - Kan Ürünleri üretim laboratuar�n�n ba�ka yere nakli halinde durum derhal mahallin en büyük mülki amirli�ine bildirilir.
Nakledilen laboratuar yetkililerce incelenip uygun görülmesinden sonra faaliyetine devam edebilir.

Bulundurulmas� zorunlu personel
Madde 46 - Kan ürünleri üretim laboratuar�nda a�a��da say�lan personelin bulundurulmas� zorunludur.
a) Hematolog veya mikrobiyolog: Kan transfüzyon serolojisinde en az bir y�l tecrübeli uzman hekim,
b) Kimya mühendisi,
c) Kimyager
d) Mikrobiyolog (a; maddesindeki hekim hematolog ise)
e) Teknisyen ve laborant (Yeteri kadar)

Madde 47 - Kan ürünleri üretim laboratuar�nda bulunmas� gerekli birimler araç ve gereçler.

A. Birimler:
1 - Kan grup tipleri tayini ve Anti-Serum Laboratuar�: (20 M2)
2 - Bakteriyoloji Laboratuar� (20 M2)
3 - Ara�t�rma ve Kontrol Laboratuar�. (30 M2)
4 - Plazma Fraksinasyon Laboratuar�. (25 M2)
5 - Liyofilizasyon Laboratuar�. (25 M2)
6 - Solüsyon haz�rlama Laboratuar�. (20 M2)
7 - Steril odalar en az iki adet 3 kademeli. (25 M2)
8 - Y�kama ve Sterilizasyon Laboratuar�. (50 M2)
9 - Distile ve Demineralize su haz�rlama Laboratuar� (30 M2)
10 - Pyrogenite ve Deney Hayvanlar� Laboratuar�. (40 M2)
11 - Ham madde depolar� (20 M2)
12 - Ürün depolar� (+4° C'lik so�uk oda) 10 M2 (2 adet) veya buzdolaplar� (yeteri miktarda)
13 - Plazma depolamak için -30°C'lik so�uk oda veya dipfriz (yeteri miktarda)
14 - Büro hizmetleri için birimler.
15 - Ar�iv (15 M2)
16 - Kütüphane (�htiyari)

B. Araç ve Gereçler:
1 - Dipfriz
2 - Bakteriyolojik etüv (0-70°C'lik)
3 - Kuru hava sterilizatörü (250°C'lik)
4 - Benmari (0-100°C'lik)
5 - Otoklav
6 - Mikroskop Binoküler
7 - pH Metre
8 - Elektroforez cihaz�
9 - Flamephotometer.
10 - Hassas terazi
11 - Adi terazi
12 - Santrifüj (600 cc'lik kan �i�eleri için), So�utucu 0+20°
13 - Santrifüj laboratuar tipi
14 - Liyofilizasyon cihaz�.
15 - 17.000 Devir/Dakika büyük sanayi tipi santrifüj (so�utmal�)
16 - Kar��t�rma ve solüsyon kazanlar.(316 kalite paslanmaz çelikten mamul)
17 - Filtre cihazlar�. (Membran veya amyant plakl�)
18 - Gerekli filtreler (Membran veya amyant plaklar)
19 - �i�e ve ampul y�kama cihazlar�.
20 - Gerekli steril doldurma ve kapatma cihazlar�.
21 - Laboratuar için gerekli cam malzemeler.
22 - Spektrofotometre.

Denetim
Madde 48 - Kan ürünleri üretim laboratuarlar� mahalli yetkili makamlarca veya Bakanl�k müfetti�leri veya Bakanl�kça te�kil edilecek ekiplerle y�lda en az iki defa denetlenir. Bu denetlemelerde tespit edilen aksakl�klar, ilgili kurum ve kurulu�larca verilen süre içinde giderilir. �kinci defa yap�lan denetlemelerde ayn� aksakl�klar�n devam etti�inin tespiti halinde faaliyetten men edilerek ruhsatlar� geri al�n�r.

Yürürlükten Kald�rma
Madde 49 - 20 Mart 1972 tarih ve 14134 say�l� Resmi Gezete'de yay�mlanm�� olan Kan Merkezlerinin Aç�lmas� ve Çal��malar� Hakk�ndaki 265 say�l� Yönetmelik ile 265 say�l� Kan Merkezlerinin aç�lmas� ve Çal��malar� hakk�ndaki Yönetmeli�in baz� maddelerinin de�i�tirilmesi ve yeni baz� mad-
deler eklenmesi hakk�nda haz�rlan�p 3/10/1977 tarih ve 16073 say�l� Resmi Gazete'de yay�mlanan ek Yönetmelik yürürlükten kald�r�lm��t�r.

Yürürlük
Madde 50 - Bu Yönetmelik Resmi Gazete'de yay�nland�� tarihten itibaren yürürlü�e girer.

Yürütme
Madde 51 - Bu Yönetmelik hükümlerini Sa�l�k ve Sosyal Yard�m Bakanl�� yürütür.

Kaynak: 25.06.1983 tarihli Resmi Gazete

ILK YARDIM

Aniden hastalanan veya kazaya u�rayan bir kimseye , doktor gelinceye yada hastaneye götürülünceye kadar orada bulunan ki�i ve malzemelerle durumunun kötüye gitmesini önlemek , iyile�mesini kolayla�t�rmak ve ya�am�n�n kurtulmas�n� sa�lamak amac�yla ilk yard�m e�itimi görmü� ki�ilerce yap�lan yard�ma ilk yard�m denir.
�lk yard�m�n amac�: Hasta ya da kazazedenin ya�am�n� kurtarmak , olay sonras� durumunun kötüye gitmesini engellemek , iyile�mesini kolayla�t�rmak ve sakat kalmas�n� önlemek için en yak�n sa�l�k kurulu�una güvenli ve h�zl� bir �ekilde sevk etmektir.
�lk yard�m�n temel 3 ilkesi:
Te�his: Olay�n nas�l olu�tu�unu çevredekilerden ö�renerek hastan�n durumu kontrol edilir. Kanama , k�r�k , yara , solunum zorlu�u ve �ok gibi problemler olup olmad�� incelenir.
Tedavi: te�hisi yap�lan ki�iye temel ilk yard�m kurallar� dahilinde uygulama yap�lmal�d�r. En acil olan�ndan ba�layarak ilk yard�m kurallar�n� zaman�nda ve ki�iye zarar vermeden uygulanmal�d�r.
Ta��ma: Hasta yada yaral�n�n ilk yard�m� yap�l�r yap�lmaz en k�sa sürede , sa�l�k kurulu�una veya doktora sevk edilmelidir.
�lk yard�m�n hedefleri:
- Pani�e kap�lmadan gerekli uygulamay� en h�zl� �ekilde yapma
- Solunum yollar�nda yabanc� bir cisim varsa ç�kar�lmal�
- Solunum durmu�sa sun-i solunum yapma
- Kalp at�m� durmu�sa kalp masaj� yap�lmal�
- Kanamay� durdurma
- �oka mani olma
- Çevrede olu�abilecek kalabal�� engelleme
- Yaralanma varsa d�� etkilerden koruma
- Vücut �s�s�n� koruma
- Kazazede ya da hastay� durumuna uygun pozisyona getirme
- Yak�nlar�na ve sa�l�k kurulu�una haber verme
- Hastaya güven ve moral verme
- Sa�l�k kurulu�una ya da en yak�n doktora sevk edilmelidir.

�lk yard�m çantas�nda bulunmas� gerekli malzemeler
- Sarg� bezi
- Steril gazl� bez
- Üçgen sarg� bezi
- Pamuk
- Plaster
- Yara band�
- Turnike
- Esmark band�
- Makas
- Çengelli i�ne
- Plastik örtü
- Hava yolu hortumu
- Sun-i solunum maskesi
- �çindekiler listesi

A-Kazalarda yap�lacak ilk yard�m�n

-�lk yard�mda yap�lmas� gereken i�lemler iyi tespit edilmeli ; sonra yap�lacak i�lemler tela�s�z ve süratli bir �ekilde sonuçland�r�lmal�d�r.
-Solunum yollar�n� t�kayan yabanc� cisim varsa ç�kar�lmal�d�r. Solunum durmu�sa sun-i solunum yapt�r�lmal� , her saniyenin de�erli oldu�u unutulmamal�d�r.
-Kalp at�m� durmu�sa kalp masaj� yap�lmal�d�r.
-Kanama varsa durdurulmal�d�r.
-�ok varsa , hasta olabildi�ince az hareket ettirilmelidir.
-Kalabal�k da��t�lmal� , temiz hava sa�lanmal�d�r.
-Çevredekiler ve hastan�n yak�nlar� sakinle�tirilmeli , heyecan yat��t�r�lmal�d�r.
-Hasta gere�inden fazla soyulmamal� ve vücut �s�s� korunmal�d�r.
-Hasta veya kazazedenin emniyeti sa�lanmal�d�r.
-Olabildi�ince h�zl� bir �ekilde polise , zab�taya , en yak�n sa�l�k kurulu�una ya da hekime haber verilmelidir.

B-Bilinç kayb�

Beyin dokusunu olu�turan sinir hücrelerinin yeterli oksijen alamayarak görevlerini yerine getirememesinden dolay� meydana gelen olaya bilinç kayb� denir.

Bilinç kayb�na ilk yard�m
-Hastay� oksijeni bol bir yere ta��y�n�z.
-Vücudunu s�kan giysileri gev�etiniz.
-Hastay� s�rtüstü yat�r�p ayaklar�n� 30-40 cm yukar� kald�r�n�z.
-Kusmu�un soluk borusuna kaçmas�n� engellemek için hastan�n ba��n� yana çeviriniz.
-Solunum yolunun t�kanmas�na neden olabilecek takma di� , lokma gibi �eyleri a��zdan ç�kar�n�z.
-Uzun süre olmamak kayd�yla solunumu uyarmak amac�yla amonyak yada kolonya koklat�labilir.
-Hastan�n bilincini açmak amac�yla kesinlikle sarsmay�n�z ve tokatlamay�n�z.
-Solunum durmu�sa hemen sun-i solunum yap�n�z.
-Hastay� hayat kurtar�c� yüzüstü pozisyona getiriniz. Hastaya bu pozisyonu vermek için s�rtüstü yat�r�p bir kolunu bedenine yakla�t�r�n�z. Ayn� taraftaki dizi büküp di�er kolundan çekerek hastay� yar� yüzüstü duruma getiriniz. Di�er kolu dirsekten bükerek ba��n�n alt�na yerle�tiriniz ve hastan�n ba��n� çenesinden tutarak geriye do�ru itiniz.
-Hastay� sedye ile bu pozisyonda ta��y�n�z.
-En k�sa sürede bir sa�l�k kurulu�una ula�t�r�n�z.

C-�ok

Dokulara gerekli miktardaki kan�n gitmemesi sonucu , hücre faaliyetlerinin bozulmas�yla meydana gelen olaya �ok denir.

�okta ilk yard�m
-Hastay� sert bir zemin üzerine s�rtüstü yat�r�n�z.
-Hastan�n ba��n� yan yatar duruma getiriniz.
-Hastan�n ayaklar�n� , ba��ndan yukar�da olacak �ekilde tutunuz. Ayaklar�n�n alt�na yast�k gibi e�yalar koyarak yüksek seviyede tutmay� sa�lay�n�z.
-Hastan�n vücudunu s�kan kemer , kravat , gömlek yakas� gibi giysileri gev�etiniz.
-Hastan�n vücudunun herhangi bir yerinde kanama olup olmad��n� kontrol ediniz. Kanama varsa durdurulmas� için gereken önlemleri al�n�z.
-Hastan�n vücudunun herhangi bir yerinde k�r�k olup olmad��n� kontrol ediniz. K�r�k varsa k�r�� usulüne uygun olarak tespit ediniz.
-Hastay� battaniye , hal� yada herhangi bir örtüyle s�cak tutmak amac�yla sar�n�z.
-Hastan�n çevresinin tenha olmas�n� sa�lay�n�z
-En k�sa zamanda bir sa�l�k kurulu�una haber veriniz.

D-Solunum durmas�nda ilk yard�m
Solunum durmas�nda uygulanabilecek sun-i solunum teknikleri iki tanedir:

1-Holger Nielsen tekni�i:A��z ve burunda yaralanma olan kazazedelerde uygulan�r
-Kazazedeyi yüzüstü yat�r�n�z ve dirseklerini yana açarak ellerini üst üste koyunuz.
- Yanak , ellerin üstüne gelecek �ekilde , ba�� yan tarafa çeviriniz
- Kazazedenin a�z�n� açarak nefes yolunu aç�k tutunuz.
- Kazazedenin ba�ucunda bir dizinin üzerine çökerek di�er aya��n�z� omuz ve dirsek hizas�na yerle�tiriniz. Parmaklar�n�z� açarak kazazedenin kürek kemiklerine dirseklerinizi bükmeden bast�r�n�z.
- Kazazedenin nefes almas�n� sa�lamak için kollar�n� dirseklerinden tutup yukar� do�ru kald�r�n�z.
- Kazazedenin kollar�n� yava�ça b�rak�n�z. Tekrar ellerinizle iki kürek kemi�ine birden bast�r�n�z.
- Bu i�lemler gö�sü daraltma , geni�letme i�lemleridir. Dakikada 12-15 kez olacak �ekilde tekrarlanmal�d�r.
- Kazazede normal solunuma ba�lay�nca , yan pozisyona getirip sabit bir �ekilde kalmas�n� sa�lay�n�z. Solunumu zaman zaman kontrol ediniz.

2-Silvester tekni�i: Kazazedenin yüzükoyun yatmas�n�n mümkün olmad�� durumlarda , bu teknik tercih edilmelidir.
- Kazazedeyi düz bir yere s�rt üstü yat�r�n�z.
- S�rt�n alt�na bir destek koyunuz.
- Kazazedenin kollar�n� gö�sü üzerinde birle�tiriniz.
- Kazazedenin gö�süne , kollar�n üzerinden hafifçe bask� yap�n�z.
- Daha sonra kollar� dirseklerden tutarak yana aç�n�z.
- Tekrar gö�üste birle�tirerek bask� yap�n�z.
- Bu i�leme 5 saniyede bir olacak �ekilde devam ediniz , solunum normale dönene kadar devam ediniz.

E-Bo�ulmalarda ilk yard�m
�ki türlüdür:

1-Suda bo�ulmalarda ilk yard�m

-Kazazedeyi hemen kaç�r�p s�rtüstü yat�r�n�z.
-Vücudunu s�kan kemer gibi e�yalar� gev�etiniz.
-Takma di�i varsa ç�kar�p a�z�n� temizleyiniz.
-Yutulan suyun ç�kar�lmas� için hastay� yüzükoyun yat�r�n�z. �ki elinizle karn�n�n alt�ndan yukar�ya do�ru kald�r�n�z.
-Solunum durmu�sa , a��zdan a�za sun-i solunum yap�n�z.
-Hastan�n �slak giysilerini ç�kard�ktan sonra ü�ümesini engellemek için battaniyeyle örtünüz.

2-Dumanla bo�ulmada ilk yard�m

-Duman içinde kalan ki�iyi ortamdan uzakla�t�r�n�z.
-Duman içerisinde iken a��z ve burnunuza �slak bez tutarak korunmaya çal��n�z.
-E�ilerek hareket ediniz.
-Kazazedeyi temiz havaya ç�kard�ktan sonra solunum durmu�sa sun-i solunum yap�n�z , mümkünse oksijen veriniz.

HIPOKRAT ANDI

Hekim Apollon Aesculapions, hygia panacea ve bütün Tanr� ve Tanr�çalar ad�na.
And içerim, onlar� tan�k ve �ahit tutar�m ki, bu and�m� ve verdi�im sözü gücüm kuvvetim yetti�i kadar yerine getirece�im.
Bu san’atta hocam�, babam gibi tan�yaca��m, r�zk�m� onunla payla�aca��m.
Paraya ihtiyac� olursa kesemi onunla bölü�ece�im.
Ö�renmek istedikleri takdirde onun çocuklar�na bu san’at� bir ücret veya senet almaks�z�n ö�retece�im.
Reçetelerin örneklerini, a��zdan bilgileri �ifahi malumat� ve ba�ka dersleri evlatlar�ma, hocam�n çocuklar�na ve hekim and� içenlere ö�retece�im.
Bunlardan ba�ka bir kimseye ö�retmeyece�im.
Gücüm yetti�i kadar tedavimi hiç bir vakit kötülük için de�il yard�m için kullanaca��m.
Benden a�� (zehir) isteyene onu vermeyece�im gibi, böyle bir hareket tarz�n� bile tavsiye etmeyece�im.
Bunun gibi bir gebe kad�na çocuk dü�ürmesi için ilaç vermeyece�im. Fakat hayat�m�, san’at�m� tertemiz bir �ekilde kullanaca��m.
B�ça��m� mesanesinde ta� olan muzdariplerde bile kullanmayaca��m. Bunun için yerimi ehline terk edece�im.
Hangi eve girersem gireyim, hastaya yard�m için girece�im. Kas�tl� olan bütün kötülüklerden kaç�naca��m.
�ster hür ister köle olsun, erkek ve kad�nlar�n vücudunu kötüye kullanmaktan sak�naca��m.
Gerek san’at�m�n icras� s�ras�nda, gerek san’at�m�n d��nda insanlarla ili�kideyken etraf�mda olup bitenleri, görüp i�ittiklerimi bir s�r olarak saklayaca��m ve kimseye açmayaca��m.
Bu and�m� tuttu�um sürece, hayat�m ve san’at�m�n icraas� bana mutluluk versin, tüm insanlar taraf�ndan her zaman sayg� göreyim, e�er yeminimden dönersem bunun z�dd� bana az gelsin.

Vegrorum arcana visa, audita intellecta nemo eliminet

Hekimlik mesle�i üyeleri aras�na kat�ld��m �u anda,
hayat�m� insanl�k yoluna adayaca��m� aç�kça bildiriyor
ve söz veriyorum.
Hocalar�ma sayg� ve gönül borcumu her zaman koruyaca��ma,
sanat�m� vicdan�m�n buyruklar� do�rultusunda dikkat ve özenle yerine getirece�ime, hasta ve toplumun sa�l��n� ba� görev sayaca��ma, benden hizmet bekleyen kimselerin s�rlar�na sayg�l� olaca��ma ve onlar� saklayaca��ma,
hekimlik mesle�inin onurunu ve temiz töresini sürdürece�ime,
meslekta�lar�m� karde� bilece�ime, din, milliyet, �rk, siyasi e�ilim ya da toplumsal s�n�f ayr�mlar�n�n görevimle hastam aras�na girmesine izin vermeyece�ime,
insan hayat�na kesinlikle sayg� gösterece�ime, bask� alt�nda kalsam bile t�p bilgilerimi insanl�k de�er ve yasalar�na kar�� kullanmayaca��ma,
aç�kça, özgürce ve namusum üzerine and içerim.